Το SPOON είναι ένα ευρωπαϊκό έργο που φέρνει τους πολίτες στο κέντρο της έρευνας για πιο δίκαια και βιώσιμα διατροφικά συστήματα. Στη Θεσσαλονίκη το έργο υλοποιείται από την incommon και τον Δήμο Θεσσαλονίκης, μέσα από ένα Citizen Science Lab (Εργαστήριο Επιστήμης των Πολιτών), το οποίο φιλοξενείται στον Κύκλο – το εργαστήριο της incommon. Βασικοί του άξονες είναι τα τοπικά δίκτυα τροφίμων και οι μικρές εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς και η πρόληψη της απώλειας και σπατάλης τροφίμων.

Μετά από μια πρώτη εισαγωγική συνάντηση με ανθρώπους και φορείς γύρω από την τροφή, ακολούθησαν δύο ανοιχτά συμμετοχικά εργαστήρια τον Μάιο του 2026. Οι κάτοικοι συμμετείχαν ενεργά, μοιράστηκαν εμπειρίες γύρω από τον προγραμματισμό και την αγορά τροφίμων και έδωσαν πολύτιμες παρατηρήσεις για τα εργαλεία του έργου. Η θετική ανταπόκριση και το ενδιαφέρον για τη συνέχεια έδειξαν ότι οι πολίτες επιθυμούν να έχουν ουσιαστικό ρόλο στις δράσεις που αφορούν την τροφή στην πόλη.

Αυτό που φάνηκε από τα συμμετοχικά εργαστήρια, είναι ότι υπάρχει πραγματικό ενδιαφέρον για την προέλευση της τροφής, για τοπικές, εποχιακές και προσιτές επιλογές, για σύνδεση με παραγωγούς και για τρόπους αξιοποίησης όσων περισσεύουν. Παράλληλα, πολλοί θέλησαν να μάθουν περισσότερα για το Συμβούλιο Διατροφικής Πολιτικής του Δήμου Θεσσαλονίκης και για το πώς οι προτάσεις των πολιτών μπορούν να μετατραπούν σε δράσεις για την πόλη.

Βασική πρόκληση είναι η συμμετοχή ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών και υποβάθρων, ώστε οι προτάσεις που θα προκύψουν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της πόλης. Για τον λόγο αυτό, τα εργαστήρια παραμένουν ανοιχτά στο ευρύ κοινό, ενώ παράλληλα ενισχύεται η σύνδεση με τοπικές ομάδες, παραγωγούς και φορείς γύρω από την τροφή.

Στα επόμενα στάδια, μέσα από την επιστήμη των πολιτών, οι κάτοικοι θα συνεχίσουν να συμμετέχουν ως συν-ερευνητές, ώστε οι εμπειρίες τους να οδηγήσουν σε πρακτικές παρεμβάσεις γύρω από την τροφή, σχεδιασμένες ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της Θεσσαλονίκης.

Τα νέα συμμετοχικά εργαστήρια θα πραγματοποιηθούν το φθινόπωρο του 2026 και θα εστιάσουν στην αποθήκευση, την προετοιμασία και την κατανάλωση τροφίμων. Οι κάτοικοι της πόλης καλούνται να γίνουν συνερευνητές και να συμβάλουν με τη δική τους εμπειρία στη διαμόρφωση των επόμενων βημάτων.

Φωτογραφίες: incommon & Δήμος Θεσσαλονίκης

Επικοινωνία:
Σόφη Σαρρή
sophie@incommon.gr

Μάθετε περισσότερα για το έργο:
https://spoonproject.eu/ & https://spoonproject.eu/landing-thessaloniki/

LinkedIn
Instagram

Waarom is het zo moeilijk om gezonde en duurzame voedselkeuzes te maken? Wat helpt mensen om minder voedsel te verspillen? En hoe kunnen burgers bijdragen aan wetenschappelijk onderzoek zonder de controle over hun persoonsgegevens te verliezen? Met die vragen gingen Bruggelingen de voorbije maanden aan de slag in het Europese Horizon-project SPOON.

Stadmakers (De Republiek) coördineert het Citizen Science Lab in Brugge, één van de zes pilootregio’s binnen SPOON. Daarbij worden burgers actief betrokken en wordt samengewerkt met lokale partners, waaronder het Brugs Food Lab, een initiatief van Stad Brugge dat organisaties en ondernemers rond duurzame voeding samenbrengt.

De eerste workshops maakten duidelijk dat veel mensen gezonder en duurzamer willen eten, maar daarbij botsen op drempels zoals tijdsgebrek, stijgende voedselprijzen, onduidelijke informatie op verpakkingen en het verdwijnen van lokale voedingswinkels. Tegelijk bleek dat deelnemers bereid zijn gegevens over hun voedingsgewoonten te delen wanneer dit gebeurt voor onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek, met respect voor hun privacy en volledige controle over hun eigen data.

De grootste uitdaging was om een complex Europees onderzoeksproject herkenbaar te maken voor het dagelijkse leven van de deelnemers. Door te vertrekken vanuit hun eigen ervaringen ontstonden waardevolle inzichten die bijdragen aan zowel het Europese onderzoek als toekomstige lokale initiatieven rond gezonde en duurzame voeding.

“Bruggelingen zijn geen proefpersonen, maar partners in dit onderzoek. Hun ervaringen en ideeën helpen ons om oplossingen te ontwikkelen die niet alleen wetenschappelijk onderbouwd zijn, maar ook echt werken in het dagelijkse leven.”

Eva Sonck, projectcoördinator SPOON bij Stadmakers (De Republiek)

Na de zomer krijgt het traject een vervolg met workshops over het bewaren, bereiden en optimaal benutten van voeding. Wie het project wil volgen of interesse heeft om in de toekomst deel te nemen, kan terecht bij Stadmakers (De Republiek).

Cosa significa davvero mangiare bene? Chi decide cosa sia un’alimentazione sana, sostenibile e giusta? E chi può contribuire a costruire le politiche che riguardano il cibo quotidiano?

A queste domande risponde SpoonTo, un laboratorio cittadino promosso e coordinato dalla Rete delle Case del Quartiere e dalla Città di Torino nell’ambito del progetto europeo SPOON. L’iniziativa ha un obiettivo innovativo: coinvolgere cittadini e cittadine, non solo ricercatori, esperti e decisori politici, nella produzione di conoscenza e nella definizione di proposte di soluzioni (citizen science).

SpoonTo non è un tradizionale percorso di consultazione pubblica, ma parte dall’idea che la conoscenza scientifica, pur essenziale, debba dialogare con il sapere che nasce dall’esperienza quotidiana. Per affrontare sfide come salute, sostenibilità, diritto al cibo e disuguaglianze sociali è fondamentale valorizzare anche la voce di chi queste realtà le vive ogni giorno.

Da novembre ad oggi abbiamo fatto tre incontri, con una media di 20 persone a incontro. Abbiamo scelto di lavorare con un gruppo il più eterogeneo possibile in modo da rappresentare esperienze di vita differenti: studenti universitari, giovani, volontari, operatori pubblici, beneficiari e operatori sociali coinvolti attraverso la rete Torino Solidale.

Luoghi accoglienti, insieme a un caffè e qualche biscotto, hanno contribuito a creare un clima informale e rilassato. Le persone si sono sentite a proprio agio, e hanno partecipato con interesse, intraprendenza e curiosità ai temi proposti; questo ha facilitato il confronto aperto e costruttivo, anche di fronte a opinioni diverse.

Per i prossimi incontri, la nostra idea è di continuare le conversazioni iniziate integrando sempre di più persone pronte a mettersi in gioco. Il percorso è ancora lungo, ma le basi per una florida ricerca sono state gettate.

A ottobre ci rivedremo per parlare di conservazione, preparazione e consumo degli alimenti. Vi aspettiamo!

Per saperne di più https://www.retecasedelquartiere.org/spoon/

Photo Credits: Caterina Guarini